نقش تقیه در استنباط
21 بازدید
ناشر: بوستان کتاب قم
نقش: نویسنده
سال نشر: 1381
وضعیت چاپ : چاپ شده
نحوه تهیه : فردی
زبان : فارسی
عنصر تقیه به ‌عنوان یکی از کارآمدترین عناصر در رفتار‌شناسی امامیه در طول تاریخ تشیع مورد توجه دانشمندان علوم مختلف قرار گرفته است. اما نقش این عنصر در بررسی رفتارشناسی ائمه معصومین علیهم السلام در مقام بیان احکام شرعی، کمتر مورد کنکاش واقع شده است. اهداف از اهداف اصلی این پژوهش، علاوه بر نشان دادن عقلایی بودن اصل تقیه در مکتب امامیه و در رفتارشناسی ائمه (ع) می‌توان به بازشناسی چگونگی تأثیر غیرواقعی این اصل در کتب فقهی و روایی شیعه اشاره کرد که بدین ‌ترتیب راه برای بازنگری در بسیاری از فتاوا که مبنای آن حمل بی ‌جهت و بدوی ضابطه بر تقیه بوده، گشوده می ‌شود. همچنانکه خارج ساختن فقه امامی از حالت فقهی اضطراری به فقهی واقعی به وسیله تبیین دقیق مفاهیم پایه ‌ای همچون تقیه، تعارض، تکافو و جمع عرفی، از اهداف فرعی این پژوهش به حساب می‌ آید. روش روش اصلی به کار گرفته شده در این پژوهش روش توصیفی ـ تحلیلی بوده و محقق با استفاده از مباحث پیرامونی تاریخی، روایی، رجالی و با عمیق شدن در جوانب مختلف مسأله سعی در به دست دادن توصیفی دقیق، و به دنبال آن بهره‌گیری از تحلیلی ژرف داشته است. بدیهی است که در این راستا به تناسب بین ‌رشته ‌ای بودن پژوهش، از روش ‌های فرعی علوم مرتبط همچون فقه، اصول فقه، حدیث، رجال و تاریخ بهره گرفته شده است. نتایج بحث ابهام ‌زدایی از مفاهیم مهمی مانند تقیه و مفاهیم درگیر، همچون جمع عرض، بسترشناسی فقهی زمان ائمه (ع) و نقش آن در روایات ائمه (ع)، نشان دادن لزوم بهره ‌گیری از علوم مختلف در هنگام بررسی برخی از مباحث فقهی، دستیابی به برخی از عوامل پنهان و مبهم همچون تقیه در استدلال و تقیه در روایت و نشان دادن لزوم ابهام‌ زدایی از آنها و نقششان در فقه امامیه، از مهم‌ ترین نتایج این پژوهش به شمار می‌ آید؛ اما شاید بتوان اصلی‌ ترین نتیجه غیرمستقیم این پژوهش را نشان دادن لزوم بازنگری در برخی از مبانی و مباحث فقهی با بهره‌ گیری از روش‌ های عقلایی دانست، که بدین ترتیب روشن خواهد شد که با عمق ‌بخشی روشمند به مباحث، می‌توان عناصر سنتی فقه را کارآمدتر کرد.